Cô Đôi Thượng Ngàn

Cô Đôi Thượng Ngàn. Cô vốn là con Vua Đế Thích trên Thiên Cung, được phong là Sơn Tinh Công Chúa, ra vào hầu cận bơ tòa Vua Mẫu trong điện ngọc, nơi tiên cảnh. Sau cô giáng sinh xuống đất Ninh Bình làm con gái nhà một chúa đất ở chốn sơn lâm, khi hạ sinh, Cô Đôi rất xinh đẹp: da trắng, tóc xanh mượt mà, mặt tròn, lưng ong thon thả. Sau này cô quyết chí đi theo hầu Đức Diệu Tín Thuyền Sư Lê Mại Đại Vương (chính là Mẫu Thượng Ngàn.

Cô Đôi Thượng Ngàn. Cô vốn là con Vua Đế Thích trên Thiên Cung, được phong là Sơn Tinh Công Chúa, ra vào hầu cận bơ tòa Vua Mẫu trong điện ngọc, nơi tiên cảnh. Sau cô giáng sinh xuống đất Ninh Bình làm con gái nhà một chúa đất ở chốn sơn lâm, khi hạ sinh, Cô Đôi rất xinh đẹp: da trắng, tóc xanh mượt mà, mặt tròn, lưng ong thon thả. Sau này cô quyết chí đi theo hầu Đức Diệu Tín Thuyền Sư Lê Mại Đại Vương (chính là Mẫu Thượng Ngàn, Bà Chúa Sơn Trang) học đạo phép để giúp dân. Rồi khi về thiên, cô được theo hầu cận ngay bên cạnh Mẫu Thượng Ngàn Đông Cuông Tuần Quán được Mẫu Bà truyền cho vạn phép, giao cho cô dạy người rừng biết thống nhất về ngôn ngữ (nên có khi còn gọi là Cô Đôi Đông Cuông), cũng có người cho rằng cô về theo hầu cận Chầu Đệ Nhị. Lúc thanh nhàn cô về ngự cảnh sơn lâm núi rừng ở đất Ninh Bình quê nhà, trong ba gian đền mát, cô cùng các bạn tiên nàng ca hát vui thú tháng ngày trên sườn dốc Bò, có khi cô biến hiện ra người thiếu nữ xinh đẹp, luận đàm văn thơ cùng các bậc danh sĩ, tương truyền cô cũng rất giỏi văn thơ, làm biết bao kẻ phải mến phục. Cô Đôi cũng là tiên cô cai quản kho lộc Sơn Lâm Sơn Trang, người trần gian ai nhất tâm thì thường được Cô Đôi ban thưởng, nhược bằng có nợ mà không mau trả lễ cô lại bắt đền nặng hơn. Cô Đôi Thượng rất hay ngự về đồng, vì danh tiếng cô lừng lẫy ai ai cũng biết đến, đệ tử cô đông vô số và cô cũng hay bắt đồng. Trong đại lễ khai đàn mở phủ người ta thường dâng lễ vàng cây lên 5 tiên cô là Cô Đôi, Cô Bơ, Cô Sáu, Cô Chín và Cô Bé, trong đó Cô Đôi thường là giá cô ngự về đầu tiên (mở khăn cho hàng cô) để chứng lễ. Khi cô về ngự thường mặc áo lá xanh hoặc quầy đen và áo xanh (ngắn đến hông), trên đầu có dùng khăn (khăn von hoặc khăn vấn) kết thành hình đóa hoa, cũng có một số nơi dâng cô áo xanh, đội khăn đóng (khăn vành dây) và thắt lét xanh, hai bên có cài hai đóa hoa. Cô về đồng thường khai cuông rồi múa mồi, múa tay tiên hái tài hái lộc cho đồng tử. Vì Cô Đôi Thượng hầu cận bên Mẫu Đông Cuông nên đền cô cũng được lập gần Đền Đông Cuông, trong đền thờ Cô Đôi và Cô Bé Đông Cuông, cách đền chính khoảng 500m, trước cửa đền có giếng nước quanh năm trong mát. Nhưng chính đền của cô lại là Đền Cô Đôi Thượng Ngàn tại xã Nho Quan, Ninh Bình (qua rừng quốc gia Cúc Phương) thuộc làng Bồng Lai vậy nên khi cô về ngự, văn thường thỉnh:

“Bồng Lai là cảnh Thiên Thai

Tấu Cô Đôi Thượng đại tài hái hoa

Hầu Vua hầu Mẫu bơ tòa

Tiếng tăm lừng lẫy Vua Bà yêu thương

Về đồng đánh phấn soi gương

Lược ngà chải chuốt, khăn xanh vấn đầu

Rong chơi quán Sở Tần lầu

Xa giá lên chầu Thượng Đế Vua Cha

Đệ tử vô số hằng hà

Ban tài tiếp lộc gần xa cho đồng”

Hay có những đoạn hát rằng:

” Đứng trên ngàn rừng xanh bát ngát

Thấy cô về ngỡ Phật Quan Âm

[...] Ba gian đền mát thảnh thơi

Sớm rong sườn núi tối ngồi đỉnh non

Ca rằng tang tính tình tang

Ai ơi có biết cô ngàn tôi chăng”

Có cả những đoạn ca ngợi tài sắc của Cô Đôi:

“Chắp tay bái lạy cô ngàn

Đông Cuông Công Chúa giáng đàn hôm nay

Trần gian nhẫn nhục khôn thay

Mời cô lai giáng đền này anh linh

Hiệu là Công Chúa Sơn Tinh

Mặt tròn vành nguyệt má xinh môi hồng

Làn da trắng tựa tuyết đông

Tóc rườm rà biếc lưng ong dịu dàng

Chân đi đưa nhởn đưa nhang

Bước nào bước ấy tiên nàng cung Nga”

Rồi có những đoạn rất hay như:

“Ai lên mạn ngược sông Hồng

Nghe chăng tiếng hát ấm lòng thượng du

Hát từ mảnh đất hoang vu

Lăng Khay, Lăng Khít, Phố Lu, Bảo Hà”

Và có cả đoạn:

“Hát lên vang vọng núi rừng

Cho chim về tổ thanh đồng gần nhau

Người đi trước dắt người đi sau

Đừng nên chia rẽ thêm sầu lòng cô”

Các bài viết khác
  Đạo mẫu ở Việt Nam (27/01/2013)
  Cô Nhất Thượng Thiên (22/06/2011)
  Hàng Cô (22/06/2011)
  Ông Hoàng Mười (22/06/2011)
  Ông Hoàng Bảy (22/06/2011)
  Ông Hoàng Bơ (22/06/2011)
  Ông Hoàng Đôi (22/06/2011)
  Ông Hoàng Cả (22/06/2011)
  Ông Hoàng (22/06/2011)